Co zrobić, gdy mimo prób nawiązania rozmowy z uroczą dziewczyną w pubie, jedyną jej odpowiedzią jest obojętność? Jak potraktować uporczywe unikanie kontaktu wzrokowego przez przystojnego sąsiada? Czy szef, który nie wstaje, aby przywitać na rozmowie kwalifikacyjnej kandydata do pracy jest nieuprzejmym gburem? Brytyjska organizacja Scope proponuje, aby w ramach możliwych interpretacji takich i podobnych okoliczności uwzględnić niepełnosprawność rozmówcy. Wtedy może okazać się, że dziewczyna, która popija drinka przy barze jest bardzo miła, a jedynie nie dosłyszy zadawanych jej pytań. Unikanie przez sąsiada spojrzeń prosto w oczy jest objawem zaburzeń ze spektrum autyzmu, ale nie oznacza, że nie ma on ochoty nawiązać kontaktu. Natomiast szef jest serdeczny oraz profesjonalny, jednak nie wstaje w geście przywitania, ze względu na swoją niepełnosprawność ruchową.

Członkowie organizacji Scope wiedzą z doświadczenia, że dla wielu Brytyjczyków dopiero od momentu ustalenia takich faktów zaczynają się „schody”: Mnóstwo niezdarnych gestów, niezręcznych odpowiedzi i zachodzenie w głowę: Jak poprowadzić spotkanie?

Organizacja, publikując na swoim kanale You Tube trzy różne spoty, podaje przykłady tego rodzaju niezręcznych sytuacji i podpowiada: Najlepiej zachowywać się uprzejmie i „na luzie”, czyli zwyczajnie. Sposobem na zwrócenie uwagi niedosłyszącej dziewczyny w pubie, jest dotknięcie jej ramienia. Aby ścisnąć dłoń osoby, która nie ma prawej ręki, wystarczy użyć lewej. A rozmowę z koleżanką z pracy, poruszającą się na wózku należy prowadzić jak z każdą inną – nie trzeba klęczeć, kucać ani pochylać się.

Spoty stworzone dla Scope przez agencję Grey London ukażą się w publicznej telewizji. Kampania, w ramach której powstały, nosi tytuł „End the awkward” („Skończ z niezręcznościami”) i jest skierowana do wszystkich, którzy w kontaktach z osobami niepełnosprawnymi czują się niezręcznie oraz nie wiedzą jak należy postępować, aby nie popełnić faux pas. Organizacja Scope przekonuje: „Let’s face it, life is full of awkward moments” („Spójrzmy prawdzie w oczy, życie jest pełne niezręcznych sytuacji”). Tym samym daje do zrozumienia, że okoliczności takie, jak randka, rozmowa kwalifikacyjna czy powitanie nowego współpracownika w zespole są wystarczająco stresujące (zarówno dla osób niepełnosprawnych jak i wszystkich innych), aby dodatkowo utrudniać sobie życie kłopotliwymi, dziwnymi zachowaniami. Richard Hawkes, dyrektor generalny Scope diagnozuje, że przyczyną większości napięć w interakcjach między pełnosprawnymi i niepełnosprawnymi jest brak wiedzy, dotyczącej właściwego postępowania, a nie złe intencje: Ludzie nie mają pewności, jak rozmawiać z niepełnosprawnymi osobami. Czują się skrępowani i niepewni, odnośnie tego co mogą, a czego nie powinni mówić, aby przypadkowo nie obrazić rozmówcy. Ale unikanie kogoś, ponieważ jest on niepełnosprawny, przyczynia się do wykluczenia u tej osoby z codziennego życia.

Aby poszerzyć wiedzę Brytyjczyków na temat niepełnosprawności, organizacja Scope zaprasza na swoją stronę internetową (www.scope.org.uk). Znajduje się na niej wiele praktycznych wskazówek, dotyczących postępowania i języka, który należy stosować w odniesieniu do osób niepełnosprawnych. Odbiorca może również wypełnić quiz on-line i przekonać się czy jest „Cool as a cucumber or as awkward as it gets” („Opanowany i wyluzowany w każdej sytuacji, czy tak bardzo dziwny jak to tylko możliwe”).

Funkcjonowaniu organizacji przyświeca społeczny model niepełnosprawności. Oznacza to, że podejmowane przez Scope działania wynikają ze stanowiska, iż głównym czynnikiem „bycia niepełnosprawnym” jako „bycia innym” jest odmienne traktowanie przez społeczeństwo osób z rożnego rodzaju problemami, a także powszechne ocenianie ich na podstawie powierzchowności, jak również występowanie technicznych barier komunikacyjnych (zbyt wysokie lady w sklepach, nieprzystosowane chodniki etc.) Dlatego na stronie internetowej Scope można znaleźć wiele informacji, danych statystycznych i faktów, które zaprzeczają stereotypowemu postrzeganiu osób niepełnosprawnych fizycznie oraz cierpiących na schorzenia lub zaburzenia psychiczne. Misją organizacji jest dążenie do równości w społeczeństwie brytyjskim. Jak pisze na swojej stronie: Scope istnieje, aby uczynić ten kraj miejscem, gdzie ludzie dotknięci niepełnosprawnością mają te same możliwości jakie ma każdy inny. Do tego czasu, będziemy tutaj. Każdego roku służymy wsparciem, informacją i radą ponad ćwierci miliona osób niepełnosprawnych oraz osób ich rodzin. Podnosimy poziom świadomości na temat kwestii, które są ważne. I z twoją pomocą, będziemy napędzać zmiany społeczne dopóki ten kraj nie stanie się wielkim/wspaniałym dla każdego.

Kamila Brzezińska