– Najpierw musiałem wsiąść do takiego busika, który dojeżdżał do granic Warszawy. Tam musiałem się przesiąść, w tramwaj – już nie pamiętam jaki numer – ale z tramwaju musiałem później dojechać do autobusu i chyba jak już wsiadłem do autobusu, to wtedy dojeżdżałem na Varsovię. Ten czas zajmował pewnie od 1,5 do 2 godzin, w zależności od tego, czy zdążyłem na wszystkie busy, tramwaje i autobus – wspomina Robert Lewandowski w kampanii UNICEF Polska poświęconej wykluczeniu transportowemu. Piłkarz jest ambasadorem organizacji.

Kiedy dojazd staje się barierą

Choć od pierwszych treningów Roberta Lewandowskiego na Varsovii wiele się zmieniło, raport UNICEF Polska pokazuje jednak, że wykluczenie transportowe nadal dotyka tysięcy dzieci w Polsce. Co szóste dziecko w wieku 12–19 lat w Polsce jest nim zagrożone. Oznacza to brak komunikacji publicznej w miejscu zamieszkania lub jej niewystarczającą częstotliwość (rzadziej niż raz na godzinę). Z raportu wynika też, że aż 30% badanych dzieci i młodzieży uważa, że w ich miejscu zamieszkania dostęp do komunikacji publicznej jest problemem.

Rezygnacja z pasji 

Brak dostępu do transportu zbiorowego to nie tylko problem logistyczny – to realna bariera ograniczająca prawa dziecka do edukacji, rekreacji, opieki zdrowotnej i kontaktów społecznych.

– Niestety jest wiele miejsc w Polsce, gdzie dzieci i młodzież są dotknięci problemem wykluczenia transportowego właśnie ze względu na brak komunikacji publicznej lub sposób, w jaki ona funkcjonuje – podkreśla Renata Bem, dyrektor generalna UNICEF Polska.

Według raportu 66% młodych osób zagrożonych wykluczeniem transportowym nie mogło uczestniczyć w spotkaniach ze znajomymi. Niemal połowa z nich zauważa, że problem ten negatywnie wpływa na relacje rówieśnicze.

Szkoła? Taka, do której można dojechać 

44% uczniów szkół średnich przy wyborze szkoły ponadpodstawowej kierowało się dostępnością transportu publicznego – dla 16% był to najważniejszy czynnik. 21% deklaruje, że wybrałby inną szkołę, gdyby miał lepsze połączenia komunikacyjne. Problem ten częściej dotyka dziewcząt.

Brak transportu wpływa również na dostęp do zajęć dodatkowych, kultury i rozrywki – aż 42% młodych zagrożonych wykluczeniem transportowym ma ograniczony dostęp do infrastruktury społecznej. Co dziesiąte gospodarstwo domowe nie posiada samochodu, co oznacza całkowite uzależnienie od komunikacji zbiorowej – często niedostępnej.

Głos ambasadora ma znaczenie

Udział Roberta Lewandowskiego w kampanii UNICEF Polska to nie tylko osobista opowieść – to także ważny głos w dyskusji o równości szans dla dzieci i młodzieży. Przypomina, że dostęp do transportu to nie przywilej, lecz często bariera dla rozwoju i uczestnictwa społecznego.

Rozmowa z Robertem Lewandowskim nt. wykluczenia transportowego dostępna jest na stronie unicef.pl/transportdlamlodych. Znaleźć tam też można raport na temat tego problemu.

Źródło danych: Stowarzyszenie Polski Komitet Narodowy UNICEF, Wykluczenie transportowe dzieci i młodzieży w Polsce. Raport z badań (oprac. T. Komornicki), Warszawa 2024.

oprac. Karolina Sendal