„Głos dziecka w roli głównej” to nowa kampania Rzeczniczki Praw Dziecka przeciwstawiająca się postawie wynikającej z powiedzenia „dzieci i ryby głosu nie mają”. Kryją się za tym takie zachowania jak przyzwolenie na ignorowanie dziecięcych opinii, emocji i potrzeb. Rozpoczęte działania mają na celu wzmacnianie podmiotowości dzieci i pokazanie, że mają prawo być zawsze wysłuchane.

Głos dziecka z dorosłej perspektywy

Punktem wyjścia kampanii są dane pokazujące, jak dorośli postrzegają miejsce dzieci w rozmowie i procesie decyzyjnym. Z badania* przeprowadzonego na zlecenie Biura RPD wynika, że 44 proc. badanych uważa, iż dzieci zbyt rzadko mają możliwość wyrażania swojego zdania. Jednocześnie 28 proc. respondentów twierdzi, że głos dorosłego powinien mieć większą wagę niż głos dziecka. Przekonanie, że to zdanie dziecka powinno mieć pierwszeństwo, deklaruje jedynie 4 proc. ankietowanych.

Może to prowadzić do takich zachowań, jak: przerywanie dzieciom, bagatelizowanie ich emocji, odkładanie rozmowy „na później” czy traktowanie dziecięcej perspektywy jako mniej wiarygodnej. Skutki są poważne – dzieci przestają mówić, wycofują się, tracą zaufanie do dorosłych i poczucie że są bezpieczne i ważne.

Słuchanie podstawą dobrej relacji

Jak przekonuje Rzeczniczka Praw Dziecka, Monika Horna Cieślak, słuchanie głosu dziecka jest fundamentem dobrej relacji:

– To zaproszenie do relacji opartej na bliskości, zaufaniu i szacunku. Jako Rzeczniczka Praw Dziecka każdego dnia słyszę, jak ogromną potrzebą dzieci jest bycie autentycznie wysłuchanymi. Nie „przy okazji”, nie w pośpiechu, nie z góry przyjętą odpowiedzią – ale z uważnością, która mówi: widzę Cię, słyszę Cię, Twoje zdanie jest dla mnie ważne. Dlatego rozpoczynamy kampanię „Głos dziecka w roli głównej” – by przypomnieć, że to wielkie wyróżnienie i zaszczyt, gdy dziecko chce podzielić się z nami swoimi emocjami, potrzebami. 

„Złota rybka” jako metafora codzienności

Spot promujący kampanię w symboliczny sposób odwołuje się do znanego powiedzenia. Jego bohaterką jest dziewczynka przedstawiona jako „złota rybka” – widoczna, obecna, ale niesłyszana. W codziennym chaosie jej próby zabrania głosu giną wśród rozmów dorosłych, obowiązków i spraw uznanych za pilniejsze. Przełom następuje dopiero podczas szkolnego przedstawienia, gdy publicznie mówi o swojej potrzebie bycia wysłuchaną.

Sztuka uważnego słuchania

W ramach kampanii opublikowano także krótkie filmiki edukacyjne. Dzieci z kampanijnego wideo odpowiadają w nich na pytania o bycie słuchanymi i rozumianymi. Wypowiedzi opatrzone są dodatkowo komentarzem eksperckim skierowanym do dorosłych. Wszystko po to, żeby wspierać ich w nawiązaniu uważnego dialogu z dzieckiem.

Ponadto, na stronie glosdziecka.brpd.gov.pl można znaleźć materiały edukacyjne dla dorosłych wspierające uważne słuchanie i budowanie relacji opartych na uważności, szacunku oraz dialogu. Za ich przygotowanie odpowiada Małgorzata Musiał, pedagożka, autorka bloga Dobra Relacja.

Głos ambasadorów

Do kampanii dołączyli także ambasadorzy i ambasadorki ze świata kultury, mediów i edukacji, którzy od lat podkreślają znaczenie uważności wobec dzieci. Wśród nich są m.in. aktorka Anna Dereszowska, polarnik i podróżnik Marek Kamiński wraz z synem Kayem, pedagog, psychoterapeuta i interwent kryzysowy Tomasz Bilicki, pedagożka, specjalistka w komunikacji opartej na empatii dziennikarka radiowa i telewizyjna Małgorzata Musiał, Kasia Węsierska oraz twórcy bloga Oczekując.pl, Marysia i Kuba.

Kampania „Głos dziecka w roli głównej” obejmuje emisję spotów wideo i radiowych, a także działania w mediach społecznościowych i na platformie YouTube.

* Badanie zrealizowane na zlecenie Biura Rzecznika Praw Dziecka w grudniu 2025 roku techniką wywiadów internetowych, na panelu badawczym BO! Panel Opinii (CAWI) na reprezentatywnej próbie 1000 Polaków w wieku 18 i więcej lat.

oprac. Karolina Sendal