W debacie o strzelaninach w szkołach w USA często wraca ten sam wątek – odpowiedzialność przypisywana grom wideo. Kampania „The Final Exam” odwróciła ten schemat wykorzystując grę jako narzędzie rozmowy o przemocy z użyciem broni. Zamiast kolejnego apelu twórcy proponują doświadczenie, które angażuje odbiorcę. Za kampanię odpowiada organizacja Change the Ref, założona przez rodziców Joaquina „Guaca” Olivera, jednej z 17 ofiar strzelaniny w szkole Marjory Stoneman Douglas High School w Parkland na Florydzie. 

Szkoła jako przestrzeń doświadczenia

„The Final Exam” przenosi gracza do amerykańskiej szkoły średniej. Scenariusz oparty jest na rzeczywistych wydarzeniach, takich jak Parkland school shooting, Columbine High School massacre czy Sandy Hook Elementary School shooting.

To nie jest klasyczna gra. Nie ma punktów, rywalizacji ani mechaniki znanej z gier akcji. Zamiast tego pojawia się konieczność podejmowania szybkich decyzji w sytuacji zagrożenia.

Mechanizm, który zmienia perspektywę

Twórcy sięgają po medium, które często pojawia się w kontekście oskarżeń, i nadają mu inne znaczenie. Interaktywna forma pozwala przełożyć statystyki na doświadczenie. Zamiast samych danych pojawia się sytuacja, w której użytkownik musi reagować.

Rozgrywka trwa 10 minut – dokładnie tyle, ile przeciętna masowa strzelanina. Tyle samo czasu dostaje więc gracz na ucieczkę ze szkoły. Ta rama czasowa pozwala na doświadczenie presji, chaosu i ograniczonego czasu na reakcję.

Gracz wciela się w rolę ucznia, który porusza się przez sale lekcyjne, korytarze czy salę gimnastyczną. Po drodze pojawiają się działania znane z procedur bezpieczeństwa – budowanie barykad, chowanie się w szafkach czy przemieszczanie się w stronę wyjścia.

Istotnym elementem gry jest też to, że przetrwanie nie zależy wyłącznie od ukrycia się czy ucieczki. Twórcy wpisali w mechanikę pięć ustaw dotyczących kontroli dostępu do broni, ukrytych w różnych częściach szkoły. To one stają się właściwą drogą wyjścia i łączą doświadczenie gracza z celem kampanii.

Od doświadczenia do działania

Celem kampanii jest zwrócenie uwagi na potrzebę zmian systemowych i wprowadzenia regulacji dotyczących dostępu do broni. Gra ma skłonić do dalszego zainteresowania tematem i podjęcia działania.

Za koncepcję odpowiada agencja Energy BBDO. Projekt wpisuje się w działania organizacji Change The Ref, która wykorzystuje komunikację i narzędzia kultury do poruszania tematu przemocy z użyciem broni.

„The Final Exam” pokazuje, jak medium kojarzone z rozrywką może zostać użyte do budowania świadomości i zmiany sposobu myślenia o problemie społecznym.

oprac. Karolina Sendal