Ponad 30 tysięcy uczniów szkół średnich bierze udział w Ogólnopolskim Tygodniu Edukacji Cyfrowej, który odbywa się od 14 do 18 września w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Wydarzenie poświęcone jest obojętności wobec krzywdy w internecie oraz bezpiecznemu reagowaniu na hejt, przemoc i inne zagrożenia cyfrowego świata. Przez cały tydzień eksperci prowadzą warsztaty dla młodzieży, transmitowane również do zgłaszających się szkół z całej Polski. Z kolei 19 i 20 września odbędzie się Weekend Otwarty dla rodziców, nauczycieli, młodzieży, seniorów i wszystkich zainteresowanych. Inicjatywę organizują Fundacja STOP Znieczulicy i Uniwersytet Civitas w ramach kampanii „STOP Znieczulicy: Wyloguj Obojętność”.

Od psychologii bierności do praktycznych umiejętności

Program Ogólnopolskiego Tygodnia Edukacji Cyfrowej został skonstruowany tak, aby uczestnicy nie tylko lepiej rozumieli zagrożenia cyfrowego świata, ale przede wszystkim zdobyli praktyczne umiejętności bezpiecznego reagowania. Wśród poruszanych tematów znalazły się m.in. cyberprzemoc, dezinformacja i manipulacja, sztuczna inteligencja, bezpieczeństwo w sieci oraz wpływ technologii na uwagę i dobrostan. Uczestnicy poznają także zasady ochrony prywatności, kont i cyfrowego śladu oraz dowiadują się, jak reagować, gdy sami lub osoby w ich otoczeniu doświadczają przemocy.

Pierwszy dzień poświęcony był m.in. psychologicznym mechanizmom bierności, roli świadka oraz dezinformacji. Inauguracyjny warsztat Krystyny Pulsson, edukatorki świadomości o ukrytej przemocy, „Czego nie widzisz, gdy scrollujesz cudzą krzywdę?” skłonił młodych ludzi do refleksji nad tym, co dzieje się z osobą doświadczającą przemocy, gdy jej otoczenie pozostaje obojętne. Uczestnicy poznali mechanizmy ukrytej przemocy psychologicznej i rozmawiali o tym, dlaczego milczenie osoby krzywdzonej nie oznacza zgody oraz jak reagować, by realnie ją wesprzeć. Duże zainteresowanie wzbudził warsztat „Masz wpływ! Jak chronić siebie, rozumieć innych i wspierać się w sieci”, poprowadzony przez Anitę Wiesiołek-Németh i Dominika Tylmana, który domknął poniedziałkowy program.

Jednym z ważnych punktów programu 15 września był warsztat Ilony Adamskiej „Upstander vs Bystander — jak reagować na hejt, by nie eskalować agresji”. Prelegentka zwracając się do młodzieży, podkreśliła, że w rozmowie o hejcie i cyberprzemocy bardzo często koncentrujemy się na dwóch stronach: osobie, która atakuje, i tej, która doświadcza przemocy. Tymczasem jest jeszcze trzecia, niezwykle ważna grupa – świadkowie. To właśnie ich reakcja może zdecydować o tym, czy agresja otrzyma społeczne przyzwolenie i będzie eskalować, czy zostanie zatrzymana.

Ilona Adamska, warsztat

– Podczas mojego wystąpienia chciałam przede wszystkim pokazać młodym ludziom, że pomiędzy milczeniem a agresywną konfrontacją istnieje bardzo duża przestrzeń mądrego, odpowiedzialnego działania. Bystander widzi i wie, ale pozostaje biernym obserwatorem. Upstander widzi i podejmuje działanie. Nie oznacza to jednak, że musi wdawać się w konflikt czy narażać własne bezpieczeństwo. Bycie upstanderem nie jest konkursem odwagi – mówi Ilona Adamska i dodaje: – Możemy nazwać niewłaściwe zachowanie, zgłosić obraźliwą treść, poprosić o pomoc osobę dorosłą lub kogoś, kto może skutecznie zareagować, zabezpieczyć dowody, a czasem po prostu podejść do osoby zaatakowanej i powiedzieć: „Widziałam, co się wydarzyło. Nie jesteś z tym sama”. Taki gest może mieć ogromne znaczenie. 

AI, dezinformacja i nowe zagrożenia

Szczególne miejsce w programie Ogólnopolskiego Tygodnia Edukacji zajmują wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji – od klonowania głosu po wykorzystanie AI w oszustwach, tworzenie mediów syntetycznych i nowe sposoby manipulowania odbiorcami. Eksperci przybliżą również mechanizmy działania algorytmów i baniek informacyjnych oraz wpływ technologii na codzienne funkcjonowanie. Wśród zaproszonych specjalistów są m.in. Alicja Martinek (NASK), która opowie o klonowaniu głosu i  nowych metodach podszywania się, Patrycja Krzyśpiak (NASK) – przybliży temat fake ekspertów i AI influencerów, oraz Ewa  Domańska (NASK), która przedstawi problem doomscrollingu i uzależnienia od treści. O działaniu algorytmów i bańkach informacyjnych opowie dr Paulina Piasecka.

Weekend Otwarty dla wszystkich

19 i 20 września wydarzenie otworzy się na szerszą publiczność. Podczas bezpłatnego Weekendu Otwartego rodzice, nauczyciele, młodzież, seniorzy i wszyscy zainteresowani będą mogli porozmawiać o wyzwaniach związanych z codziennym funkcjonowaniem w cyfrowym świecie. W programie znajdą się m.in. tematy hejtu, kryzysów emocjonalnych młodzieży, presji mediów społecznościowych, granic online, cyfrowych nawyków dzieci oraz roli rodziców w budowaniu odpowiedzialności cyfrowej. Dr Ewa  Kosowska-Korniak podejmie temat presji, jakiej nastolatki doświadczają w świecie oceniania, porównywania i mediów społecznościowych.

Nadal można zapisać się na stacjonarne warsztaty weekendowe w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny. Szczegółowy program oraz formularze zapisów są dostępne na stronie kampanii: www.stop-znieczulicy.pl/kampania-2026. 

Zapisy na warsztaty w sobotę 19 września: https://tiny.pl/cvyzscd8g 

Zapisy na warsztaty w niedzielę 20 września: https://tiny.pl/3prxt1tvj 

Przed nami kolejne dni Ogólnopolskiego Tygodnia Edukacji, który gromadzi specjalistów z różnych dziedzin – m.in. psychologii, cyberbezpieczeństwa, edukacji, prawa, komunikacji i analizy dezinformacji. W gronie ekspertów zaangażowanych w program są m.in. Anna Zielenkiewicz, Marcin Kasprzyk, dr Krzysztof Martyniak, Agata Kuszner, Aleksandra Musielak, Joanna Szulc (projekt „Młode Głowy”), Dorota Gross i Klaudia Topolska, a także Wojciech Deptuła z Departamentu Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka w Ministerstwie Sprawiedliwości, podkom. Łukasz Konieczniak z Komendy Stołecznej Policji oraz Dominik Tylman z Państwowej Inspekcji Pracy.

Edukacja, która prowadzi do działania

Ogólnopolski Tydzień Edukacji to kulminacyjny etap kampanii „STOP Znieczulicy: Wyloguj Obojętność”, prowadzonej od maja br. Jej ideą jest łączenie działań online i offline oraz edukacja oparta na zasadzie „Nauka, nie przekonania”. Zamiast moralizowania organizatorzy pokazują, co wpływa na nasze zachowania w sieci, i wyposażają uczestników w  konkretne narzędzia reagowania. Kampania wzmacnia sprawczość – pokazuje, że wobec przemocy, hejtu czy zagrożenia można działać. Każdy może być świadkiem. Ważne, by nie pozostać obojętnym.

Organizatorem kampanii „STOP Znieczulicy: Wyloguj Obojętność” jest Fundacja STOP Znieczulicy, która powstała jako rozwinięcie ubiegłorocznej kampanii „STOP Znieczulicy na Ulicy”. Po jej zakończeniu do organizatorów zgłaszały się szkoły, instytucje i osoby prywatne zainteresowane sprawdzonymi narzędziami i materiałami dotyczącymi reagowania. Odpowiedzią na te potrzeby było powołanie fundacji, która dziś rozwija działania edukacyjne, łącząc wiedzę ekspertów z praktycznymi narzędziami wspierającymi reagowanie na przemoc, hejt i zagrożenia w sieci (www.stop-znieczulicy.pl). 

oprac. Karolina Sendal