Fundacja DKMS rozpoczęła kampanię społeczną „Szpikula”, która rozprawia się z najczęściej powtarzanymi mitami dotyczącymi dawstwa szpiku. W rolach głównych wystąpili Cezary Pazura i twórca internetowy Maciej Sekulski, znany jako MIÜ, a całość utrzymano w konwencji horroru komediowego. 

Czy szpik pobiera się z kręgosłupa? Czy oddanie szpiku bardzo boli? Czy tatuaż wyklucza zostanie dawcą? To właśnie takie przekonania mają zniechęcać część osób do rejestracji w bazie potencjalnych dawców. Kampania „Szpikula” pokazuje, że problemem często nie jest sama procedura, ale fałszywe informacje ma temat jej przebiegu.

Wampir, który sprawdza fakty

Z badań Komisji Europejskiej (Eurobarometer 2025) wynika, że aż 59 proc. osób wskazuje telewizję i popkulturę jako jedno z głównych źródeł wiedzy o nauce i medycynie. 36 proc. czerpie z kolei informacje z mediów społecznościowych. Twórcy kampanii zdecydowali się sięgnąć po filmowe środki wyrazu kojarzone z komediowym horrorem. Nawiązali w ten sposób do faktu, że dezinformacja wykorzystuje lęk, żeby wprowadzić odbiorcę w błąd. Tutaj ta sama emocja została sprowadzona do absurdu i żartu. W tytułową postać Szpikuli wcielił się Cezary Pazura – aktor kojarzony z kultowymi komediowymi rolami. Grany przez niego bohater rozprawia się z mitami dotyczącymi dawstwa szpiku. Towarzyszy mu Maciej Sekulski, znany jako MIÜ. Gra Młodego – bohatera zagubionego w świecie sprzecznych informacji i internetowych teorii.

Najczęściej powielane mity

Kampania rozprawia się z kilkoma przekonaniami, które mogą zniechęcać do rejestracji w bazie potencjalnych dawców. Jednym z nich jest mit, że szpik pobiera się z kręgosłupa – w rzeczywistości w około 90 proc. przypadków pobiera się krwiotwórcze komórki macierzyste z krwi obwodowej i przypomina oddawanie płytek krwi. Tylko w około 10% przypadków materiał pobierany jest z talerza kości biodrowej, nigdy z kręgosłupa. Twórcy wyjaśniają też, że sama procedura nie musi wiązać się z silnym bólem. Jak tłumaczy na swojej stronie DKMS, pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej przypomina oddawanie płytek krwi. Natomiast pobranie z talerza kości biodrowej wykonywane jest w znieczuleniu ogólnym, dzięki czemu ból nie jest odczuwalny. Kolejnym mitem jest dyskwalifikacja z bycia dawcą z powodu tatuażu. W rzeczywistości nie jest to czynnik decydujący o możliwości oddania szpiku.

Za opracowanie strategii komunikacji, koncepcji kreatywnej i wybór twórców zaangażowanych w kampanię odpowiada Lifetube, natomiast realizacją materiałów wideo zajął się Moon Films.

zdj. główne: Kajetan Ostrowski

oprac. Karolina Sendal